Из книги Валентины Довнар “Праз каханне”

У тралейбусе п’яны дзяцюк лезе з размовамi — то да аднаго, то да другога i спыняецца, нарэшце, на дзiцяцi. Пытае ў малечы, як завуць, колькi гадкоў, з кiм жыве. Дзяўчо паслухмяна адказвае: “Даша...”, “Чатыi...”, “З мамай...”

— А таткi няма? — цiкавiцца дзяцюк.

— Не-а, — круцiць галавой дзяўчынка.

— Дык, можа, я iм пабуду? — хiтра падмiргвае мужык.

Малая ўздымае вочы на мацi, потым — на “кандыдата” ў бацькi i моршчыць маленькi нос:

— Не-а... Не т’еба... У нас такi ўжо быў.

Перад Калядамi Пятроўна пазванiла, гора было: унук яе, першанькi, 18-гадовы студэнт унiверсiтэта, прыгажун, спартовец, жанiцца надумаў. Ды з кiм? Дзiця горкае. У дзесяты клас яшчэ ходзiць. I цяжарная ўжо.

...Нядаўна бабуля “знайшлася” зноў. “Зашчабятала”:

— Ну, павiншуйце ж мяне! Праўнучак!.. Тры семсот! I харошы такi, здаровенькi!

...Гора — як не было.

I няхай не будзе!

Цырульня. Чарга (перад святам). Але ж нам, як кажуць, чакаць не прывыкаць. Сяджу... Бачу ў блiзкiм крэсле жанчыну... Дзiўная... Твар — як бурак... Чырвоны. I дыхае неяк цяжка...

Першай на дапамогу ёй кiдаецца майстрыха: дрыжачымi ад страху рукамi развязвае зацягнутую на шыi накiдку.

— Ай-ё-е-чкi, — лапоча, — я ж вас зусiм задушыла. Што ж вы маўчыце?

— Ды, д-думаю, ст-рыжка ж — не “хiмiя”, гэта нядоўга. Можа, як i дацярплю?

...Тутэйшая, праўда?

Сцяпанавiча даўно не бачыла... Засыпаю пытаннямi пра справы, жыццё. Той цяжка ўздыхае. Расказвае пра сям’ю, дзяцей, пра сваю работу.

Ён прарабам працуе. У калгасе. Некалi на матацыкле аб’екты аб’язджаў. Зараз — пешшу абходзiць. Бо ён (у сэнсе — аб’ект) ледзь не адзiн i... вечны — дом “прысядацелю”. Гэты заселiцца — новага прышлюць i так да...

Мы не ведаем дакуль.

У Коласа нядаўна прачытала: “Жывём сяк-так, i можна б жыць, калi б не тое безгалоўе, што над табой, як ноч, вiсiць”.

Лiдка нарадзiлася ў вёсцы i гадоў да дзесяцi там жыла. Потым бацька падрос па службе, перавёз сям’ю ў сталiцу.

Зараз у яе тут свая сям’я. I свая кватэра. А ў вёсцы яны дом купiлi. Пасадзiлi сад, летам часта бываюць.

Зараз, зiмой, гэтак жа часта тэлефануюць.

— Ну, як там? — пытаюць. — Цi ўсе жывыя?

— Усе! — суцешыў сусед на Каляды. — Няма каму тут... не жыць, нi памiраць.

“Мама, мы наўчылiся працаваць з пластылiнам. Я зляпiў грушу, пасадзiў пад ёй цябе, тату i дзядзьку Юзiка. Як адзначалi Першамай, — пiсаў дадому 10-гадовы хлопчык, мацi якога пазбавiлi бацькоўскiх правоў. — А яшчэ я зрабiў бутылку i стакан. Ды настаўнiца з мяне пасмяялася, што бутылка выйшла большай, вышэйшай за чалавекаў. Яна сказала, што так не бывае”.

...Маладая, вiдаць, тая настаўнiца: новенькая ў школе-iнтэрнаце.

Старэйшыя добра ведаюць, што так бывае. I бывае, на жаль, вельмi часта.

Данiк (моднае зараз iмя) вырас у памперсах. Зараз яму тры з паловай. Свет пазнае, ахвотна iдзе да людзей. Тым больш — да мамiнай сяброўкi. У яе — вялiкая капа рыжых валасоў, доўгiя рознакаляровыя пацеркi. Малы тузае — перабiрае iх на поўных, прыгожа аголеных загарэлых грудзях i пытае (даруйце!):

— Папа, а это что — попа?

Бацька (хаваючы ўсмешку):

— Нет. Но тоже место хорошее.

У бальнiчнай палаце iх трое: яры прыхiльнiк прэзiдэнта, такi ж апазiцыянер i вялiкi, змучаны хваробай дзед. Гадзiны не праходзiць, каб маладыя не счапiлiся ў спрэчцы. Стары — маўчыць (трывае), потым — звешвае з ложка худыя босыя ногi i напрамiлы бог просiць:

— Хлопцы, ну давайце лепей пра дзевак?

...Факт: пра дзевак им нецiкава.

Пакупка ў хаце — новенькi будзiльнiк. Пяцiгадовая Палiнка разглядае цыферблат, удакладняе:

— Малая стрэлачка для гадзiн, так? Вялiкая — для хвiлiн?..

Пакуль распытвала, далёка ўцякла стрэлка для секунд.

— Ой, як хутка iдзе жыццё! — заўважае дзiця.

Мы з iм не спрачаемся. Хоць i падмывае... сказаць, што iдзе яно быццам бы марудна. А вось праходзiць...